Detectie van energie-intensieve apparaten achter de aansluiting (DEIA)

Dit ontwerp beschrijft het beoogde gebruiksscenario voor het dataproduct DEIA (Detectie van Energie-Intensieve Apparaten achter de aansluiting), alsmede haar achterliggende architectuur en de gemaakte keuzes.

Voor alle data-uitwisseling binnen de scope van de Visie Datadelen is expliciet gekozen voor het denken over data in de vorm van dataproducten. Een dataproduct combineert de semantische-, technische- en gebruiksaspecten van data-uitwisseling. Om dit invulling te geven bestaat een dataproduct uit de volgende componenten:

dataset: de daadwerkelijke gegevens die worden uitgewisseld. Zie een dataset als een tabel met gegevens, waarbij de kolommen beschrijven wat er op elke rij van de data aan gegevens wordt geleverd. Een dataset voor aansluitingen zal minstens een kolom "Aansluitingsnummer" bevatten, waarbij elke rij in de dataset een aansluiting beschrijft;
dataservice: de (technische) manier van verspreiden van de dataset. Dit gaat over hoe de data ontsloten wordt, de onderliggende architectuur en de gebruiksscenario’s;
voorwaarden: er kunnen voorwaarden liggen op beschikbaarheid, kwaliteit, classificatie en doelbinding bij gebruik van het dataproduct.

Het dataproduct combineert de dataset en dataservice, verrijkt met voorwaarden voor gebruik.

Reikwijdte

Zonnepanelen (PV), thuisbatterijen (BESS, Battery Energy Storage System), thuislaadpunten (EV) en warmtepompen (HP (heat pumps)) en zijn energie-intensieve apparaten. Zowel netbeheerders als andere partijen (derden) willen graag weten waar zij zich bevinden en hoe energie-intensief zij zijn. Data Scientist teams bij de drie grote netbeheerders werken samen om statistische modellen te maken die dit inzicht geven.

Functionele eisen

Het dataproduct moet voldoen aan functionele eisen; deze vertellen wie ("Als rol") welke data ("Wil ik") nodig heeft en waarom ("Want").

Table 1. Functionele eisen
ID	Als rol	Wil ik	Want
1	Gemeente	op wijkniveau weten hoeveel energie-intensieve apparaten (PV, BESS, EV en HP) aanwezig zijn	ik wil de snelheid van de energietransitie monitoren, analyses kunnen uitvoeren en gebiedsgerichte beleidskeuzes maken.
2	EV-dienstverlener (CPO)	inzicht in het aantal particuliere laadpalen op wijkniveau	ik wil als onderdeel van een business case onderbouwen dat er additionele laadpalen nodig zijn in een wijk
3	eLaad	inzicht in de aanwezigheid, dichtheid en spreiding van particuliere thuislaadpalen per buurt en wijk	ik wil de ruimtelijke variatie in laadvermogen en piekbelasting beter modelleren en nauwkeurigere analyses maken van lokale netimpact, congestierisico en de effectiviteit van slim laden zodat ik een gerichte en datagedreven onderbouwing van net- en laadstrategieën kan maken.

Dataservice

Gebruiksscenario

Figure 1. Gebruiksscenario

1. 2. 3. 4. 5.

Architectuur

Vanuit architectuurperspectief zijn de volgende keuzes gemaakt:

Figure 2. Architectuur

De structuur van de dataset is gebaseerd op het Begrippenmodel NBNL en het Common Information Model

Dataset

Volume, variety, veracity, velocity

Data kent vier kenmerken:

volume: data kent een volume, een hoeveelheid;
variety (variëteit): data is te verdelen in gestructureerde en ongestructureerde data. Ongestructureerde data kent geen metamodel;
veracity (betrouwbaarheid): de mate waarin de data vertrouwd kan worden voor de toepassing;
velocity (snelheid): de frequentie waarmee data verandert.

Dataset

Type	Beschrijving
Volume	Laag, < 100MB (ongecomprimeerd)
Variety	Gestructureerd
Veracity	Hoog
Velocity	Laag

Type

Beschrijving

Volume

Laag, < 100MB (ongecomprimeerd)

Variety

Gestructureerd

Veracity

Hoog

Velocity

Laag

Voorwaarden

Dit dataproduct wordt als open dataproduct aangeboden.

Beslissingen en aannames

ID	Type	Beschrijving
1	Beslissing	Niets gebeurt in strijd met GEMS.
2	Beslissing	Geen Data Scientist team gebruikt data van een andere netbeheerder.
3	Beslissing	Elk kwartaal is er één statistisch model dat door elk Data Scientist team wordt gebruikt.
4	Beslissing	Aan het einde de landelijke fase is er één statistisch model dat alle zes netbeheerders, dus ook Coteq, Rendo en Westland Infra, kunnen gebruiken op hun eigen data wanneer zij de juiste tooling hebben.
5	Beslissing	Elk Data Scientist team levert de uitkomst van haar statitistische model als dataset aan op de File Gateway van EDSN.
6	Beslissing	Elke dataset (uitkomst van het statitistische model) bevat metadata die het mogelijk maakt te achterhalen welke dataset en welke verwerkingsmethode is gebruikt (lineage).
7	Beslissing	De datasets zijn interoperabel; lees, zij sluiten aan.
8	Beslissing	Elk Data Scientist team levert haar dataset aan in JSON-formaat.
9	Beslissing	De dataset wordt aangeleverd in tall format, niet in wide format.
10	Beslissing	De gebruikte eenheid van vermogen is kiloWatt piek (kW(p)).
11	Beslissing	De betrouwbaarheid wordt uitgedrukt in een percentage.
12	Beslissing	Elke Data Scientist team levert haar dataset aan in CIM.
13	Beslissing	Data van apparaten die geregistreerd moeten worden in CERES (momenteel PV en BESS) worden op EAN aangeleverd.
14	Beslissing	De EAN van invoedende apparaten is de EAN van de aansluiting, niet van het allocatiepunt en ook niet van het overdrachtspunt.
15	Beslissing	Data van apparaten die niet geregistreerd hoeven te worden in CERES (momenteel EV en HP) worden geaggregeerd aangeleverd conform GEMS.
16	Beslissing	Het aanleveren van geaggregeerde data door de Data Scientist teams gebeurt op PC6. Tenzij dat niet conform GEMS is, dan gebeurt dat op PC4.
17	Beslissing	De datasets worden door Data Delen als open dataproduct beschikbaar gemaakt voor derden.
18	Beslissing	Het open dataproduct wordt, net als de datasets, aangeleverd in JSON-formaat conform CIM.
19	Beslissing	Het open dataproduct wordt centraal, op één URL endpoint, beschikbaar gemaakt. Dus niet federatief via zes URLs, voor elke netbeheerder één.
20	Beslissing	Verrijking van de datasets gebeurt nadat de datasets zijn aangeleverd op de File Gateway en voordat ze als dataproduct beschikbaar worden gemaakt.
21	Beslissing	Nieuwe datasets zijn aanvullingen, geen vervangingen, waardoor opbouw van historie mogelijk is.
22	Beslissing	Nieuwe datasets worden periodiek (driemaandelijks) gegenereerd.
23	Beslissing	In de data delen fase is alle landelijke data beschikbaar. Zowel de data van Alliander, Enexis en Stedin, als de data van Coteq, Rendo en Westland Infra.
24	Beslissing	In de data deel fase zal het statistische model hertraind moeten worden. Zowel periodiek als incidenteel, bijvoorbeeld met de komst van nieuwe relevante energie-intensieve apparaten.
25	Aanname	Gemeente is op zoek naar energie-intensieve apparaten, onafhankelijk van bron (detectie of registratie). De werkgroep heeft ervoor gekozen om enkel gedetecteerde apparaten te communiceren. TODO: achterliggende reden?
26	Aanname	Energie-intensieve apparaten worden via een nieuw register bij EDSN ontsloten. Aanlevering door de netbeheerders zijn onderdeel van het nieuwe register en valt onder de verantwoordelijkheid van EDSN (bestaand proces).

Type

Beschrijving

Beslissing

Niets gebeurt in strijd met GEMS.

Beslissing

Geen Data Scientist team gebruikt data van een andere netbeheerder.

Beslissing

Elk kwartaal is er één statistisch model dat door elk Data Scientist team wordt gebruikt.

Beslissing

Aan het einde de landelijke fase is er één statistisch model dat alle zes netbeheerders, dus ook Coteq, Rendo en Westland Infra, kunnen gebruiken op hun eigen data wanneer zij de juiste tooling hebben.

Beslissing

Elk Data Scientist team levert de uitkomst van haar statitistische model als dataset aan op de File Gateway van EDSN.

Beslissing

Elke dataset (uitkomst van het statitistische model) bevat metadata die het mogelijk maakt te achterhalen welke dataset en welke verwerkingsmethode is gebruikt (lineage).

Beslissing

De datasets zijn interoperabel; lees, zij sluiten aan.

Beslissing

Elk Data Scientist team levert haar dataset aan in JSON-formaat.

Beslissing

De dataset wordt aangeleverd in tall format, niet in wide format.

Beslissing

De gebruikte eenheid van vermogen is kiloWatt piek (kW(p)).

Beslissing

De betrouwbaarheid wordt uitgedrukt in een percentage.

Beslissing

Elke Data Scientist team levert haar dataset aan in CIM.

Beslissing

Data van apparaten die geregistreerd moeten worden in CERES (momenteel PV en BESS) worden op EAN aangeleverd.

Beslissing

De EAN van invoedende apparaten is de EAN van de aansluiting, niet van het allocatiepunt en ook niet van het overdrachtspunt.

Beslissing

Data van apparaten die niet geregistreerd hoeven te worden in CERES (momenteel EV en HP) worden geaggregeerd aangeleverd conform GEMS.

Beslissing

Het aanleveren van geaggregeerde data door de Data Scientist teams gebeurt op PC6. Tenzij dat niet conform GEMS is, dan gebeurt dat op PC4.

Beslissing

De datasets worden door Data Delen als open dataproduct beschikbaar gemaakt voor derden.

Beslissing

Het open dataproduct wordt, net als de datasets, aangeleverd in JSON-formaat conform CIM.

Beslissing

Het open dataproduct wordt centraal, op één URL endpoint, beschikbaar gemaakt. Dus niet federatief via zes URLs, voor elke netbeheerder één.

Beslissing

Verrijking van de datasets gebeurt nadat de datasets zijn aangeleverd op de File Gateway en voordat ze als dataproduct beschikbaar worden gemaakt.

Beslissing

Nieuwe datasets zijn aanvullingen, geen vervangingen, waardoor opbouw van historie mogelijk is.

Beslissing

Nieuwe datasets worden periodiek (driemaandelijks) gegenereerd.

Beslissing

In de data delen fase is alle landelijke data beschikbaar. Zowel de data van Alliander, Enexis en Stedin, als de data van Coteq, Rendo en Westland Infra.

Beslissing

In de data deel fase zal het statistische model hertraind moeten worden. Zowel periodiek als incidenteel, bijvoorbeeld met de komst van nieuwe relevante energie-intensieve apparaten.

Aanname

Gemeente is op zoek naar energie-intensieve apparaten, onafhankelijk van bron (detectie of registratie). De werkgroep heeft ervoor gekozen om enkel gedetecteerde apparaten te communiceren. TODO: achterliggende reden?

Aanname

Energie-intensieve apparaten worden via een nieuw register bij EDSN ontsloten. Aanlevering door de netbeheerders zijn onderdeel van het nieuwe register en valt onder de verantwoordelijkheid van EDSN (bestaand proces).