Transporteenhedenregister

Het transporteenhedenregister beschrijft de transportcapaciteit van energienetten op drie samenhangende abstractieniveaus: netelementen, routedelen en transporteenheden. Deze niveaus maken expliciet op welk schaalniveau we redeneren over capaciteit in het net, en maken keuzes over netcongestie, wachtrijen en netuitbreidingen reproduceerbaar en uitlegbaar.

Decennialang functioneerden onze energienetten met een schijnbare overvloed. De transportcapaciteit van het net was daardoor vooral een interne aangelegenheid. Met de opkomst van netcongestie wordt het noodzakelijk om deze capaciteit expliciet te maken richting de maatschappij. Dat doen we door de elementen in dat net op verschillende niveaus te groeperen en aan die groeperingen stabiele identificaties toe te wijzen. Zo ontstaat een reproduceerbare vertaling van complexe netstructuren naar aanwezige ruimte voor de maatschappij. De transporteenheid vormt daarbij de gemeenschappelijke basis voor onder andere capaciteitsknelpunten, netuitbreidingen, congestiegebieden, wachtrijen en flexbehoeften.

Om de status van het energienet eenduidig te communiceren, onderscheiden we de volgende transportcapaciteiten:

aanwezig: wat het net aankan
benodigd: nodig voor lopende transportovereenkomsten
gevraagd: nodig voor ingediende aanvragen
regelbaar: flexibele capaciteit om de pieken te scheren

De optelsom:

beschikbaar = aanwezig - benodigd
benodigd + gevraagd > aanwezig = capaciteitsknelpunt
benodigd + gevraagd > aanwezig + regelbaar = congestiegebied

Diagram

Capaciteitsdeling

relatie tussen routedelen waarbij hun transportcapaciteit bij gelijktijdig transport wordt begrensd door gedeelde netelementen

Overeenkomstig bovenliggend: transportcapaciteit

Tijdlijnen: geldigheid

Eigenschappen

Eigenschap	Omschrijving
noodcapaciteit Decimaal getal (MVA) [1]	transportcapaciteit in alternatieve bedieningssituaties
normale capaciteit Decimaal getal (MVA) [1]	transportcapaciteit in de standaardbedieningssituatie

Relaties

Capaciteitsdeling is …	Omschrijving
🔑 tussen Routedeel [* → 1..*]

Geleidend netelement

elementaire functionaliteit op een bepaalde plek in het energienet dat tenminste de (potentiële) geleiding van een energiedrager omvat

Overeenkomstig bovenliggend: netfunctie

Tijdlijnen: geldigheid

Eigenschappen

Eigenschap	Omschrijving
identificatie 🔑 Code [1]	unieke aanduiding waarmee iets binnen een gegeven context ondubbelzinnig herkenbaar is
nominale capaciteit Decimaal getal (MVA) [1]	door de fabrikant aangegeven maximale capaciteit bij continu gebruik onder ideale omstandigheden
noodcapaciteit Decimaal getal (MVA) [1]	transportcapaciteit in alternatieve bedieningssituaties De noodcapaciteit is doorgaans hoger dan de normale capaciteit omdat aangenomen wordt dat alternatieve bedieningssituaties kort duren. Doorgaans gelijk aan de kleinste noodcapaciteit van de netelementen waaruit het routedeel bestaat.
normale capaciteit Decimaal getal (MVA) [1]	transportcapaciteit in de standaardbedieningssituatie In elektriciteitsnetten is op het niveau van het netelement alleen de thermische limiet van toepassing. Dit is de maximale hoeveelheid stroom (I-max) die het fysieke materiaal (koper of aluminium) continu kan verdragen zonder te smelten of te beschadigen. Factoren als spanningsschommelingen of redundantie spelen op dit individuele-elementniveau nog geen rol.

Relaties

Geleidend netelement is …	Omschrijving
verbonden met Geleidend netelement [* → *]

Gelijktijdigheidsbeperking

beperking op het gelijktijdig actief zijn van routedelen

Overeenkomstig bovenliggend: netfunctie

Tijdlijnen: geldigheid

Relaties

Gelijktijdigheidsbeperking is …	Omschrijving
🔑 op Routedeel [* → 1..*]

Gericht routedeel

routedeel met een ontworpen transportrichting (van stroomopwaarts naar stroomafwaarts)

Specialisatie van Routedeel

Relaties

Gericht routedeel is …	Omschrijving
naar Knooppunt [* → 1]
van Knooppunt [* → 1]

Knooppunt

begin- of eindpunt van één of meer routedelen

Overeenkomstig bovenliggend: netfunctie

Tijdlijnen: geldigheid

Eigenschappen

Eigenschap	Omschrijving
identificatie 🔑 Code [1]	unieke aanduiding waarmee iets binnen een gegeven context ondubbelzinnig herkenbaar is
netvlak Netvlak [1]	deel van het energienet waarvoor geldt dat de netgebruikers aangesloten op dit deel van het net eenzelfde tarief in rekening krijgen (zie bge:g=2026-07-09)
voedingsgebied Multivlak [0..1]	deel van het aardoppervlak waarop de aan dit knooppunt gekoppelde overdrachtspunten van aansluitingen zich bevinden of zijn beoogd te worden gerealiseerd Voedingsgebieden kunnen overlappen.

Relaties

Knooppunt is …	Omschrijving
op Geleidend netelement [0..1 → 1..*]	wijst netelementen aan waarvoor geldt dat elk routedeel dat een van deze netelementen omvat, dit knooppunt als begin- of eindpunt heeft
schakelbaar met Knooppunt [* → *]	geeft aan dat de knooppunten via bedieningshandelingen direct elektrisch gekoppeld kunnen worden, en/of dat de aangesloten routedelen flexibel tussen deze knooppunten omgeschakeld kunnen worden, waarbij deze koppeling of omschakeling in de standaardbedieningssituatie niet actief is
toegang voor Overdrachtspunt (Aansluitingenregister) [* → *]	geeft aan dat het knooppunt fungeert als de functionele toegangspoort tot het energienet voor het overdrachtspunt (het contractuele gebruiksrecht van de klant) Sommige overdrachtspunten zijn een bron van (gecontracteerde) transportcapaciteit zoals overdrachtspunten van netkoppelingen, interconnectoren of grote energieproducenten.

Ongericht routedeel

routedeel zonder ontworpen transportrichting

Specialisatie van Routedeel

Bijvoorbeeld een (capaciteitsbeperkende) railkoppeling of symmetrische verbinding.

Relaties

Ongericht routedeel is …	Omschrijving
tussen Knooppunt [* → 1..*]

Routedeel

afzonderlijk relevante transportroute voor capaciteits- en faalscenario-analyse

Overeenkomstig bovenliggend: netfunctie

Een routedeel is een afgebakende mogelijkheid voor het verplaatsen van energie. Deze afbakening is zodanig dat zij alle relevante capaciteits- en faalscenario’s eenduidig representeert. Bij elektriciteit vormen de railsystemen typisch deze afbakening. Het railsysteem wordt functioneel toegerekend aan alle inkomende en uitgaande routedelen die er gebruik van maken, omdat dit voor capaciteitsdeling relevant is. Railkoppelingen hoeven niet als routedelen te worden gezien, tenzij zij, in uitzonderlijke gevallen, afzonderlijk relevante faalscenario’s of capaciteitsbeperkingen introduceren.

Een routedeel heeft een ontwerprichting. Daarmee representeert het de transportstructuur zoals die is ontworpen, niet zoals zij incidenteel wordt gebruikt.

In vermaasde netten zonder storingsreserve (zoals in sommige laagspanningsnetten) wijzen routedelen richting het balanspunt (het punt waar de stroomsterkte in de standaardbedieningssituatie in theorie nul is). Als een balanspunt zich in een verdeelkast bevindt, eindigen de betreffende routedelen bij die kast. Als een routedeel tussen twee kasten het balanspunt vormt, dan ontspringt vanuit elk van deze kasten een routedeel, dat het andere routedeel halverwege ontmoet.

Een transportroute waarin netelementen parallel staan opgesteld maar niet onafhankelijk kunnen falen, wordt als één routedeel beschouwd. Dit geldt onder andere voor parallelle kabels tussen stations zonder schakelmogelijkheid en routedelen tussen railsystemen met parallelle transformateren die bij falen niet kunnen worden geïsoleerd.

Stationsautomatisering kan ertoe leiden dat meerdere railsystemen functioneel als één geheel opereren. Indien deze automatisering maakt dat bepaalde routes geen afzonderlijk relevante faalscenario’s vormen, dan worden zij samen als één routedeel beschouwd.

Een netelement kan gelijktijdig deel uitmaken van meer dan één routedeel. Dit komt standaard voor bij railsystemen. Een meer complex voorbeeld is een opstelling met een driewegstransformator. Daarbij maakt de wikkeling aan de primaire zijde deel uit van twee routedelen.

Tijdlijnen: geldigheid

Eigenschappen

Eigenschap	Omschrijving
identificatie 🔑 Code [1]	unieke aanduiding waarmee iets binnen een gegeven context ondubbelzinnig herkenbaar is
noodcapaciteit Decimaal getal (MVA) [1]	transportcapaciteit in alternatieve bedieningssituaties
normale capaciteit Decimaal getal (MVA) [1]	transportcapaciteit in de standaardbedieningssituatie De capaciteit van een routedeel in een elektriciteitsnet wordt in eerste instantie bepaald door de thermische zwakste schakel van de onderliggende netelementen. Omdat een routedeel echter een specifieke lengte en impedantie heeft, is dit ook het niveau waarop spanningsval en spanningsopdrijving (als ontwerpaannamen) voor het eerst ontstaan.
standaard toestand Toestand [1]	bedieningssituatie waarin het routedeel zich volgens ontwerp standaard bevindt

Relaties

Routedeel is …	Omschrijving
samengesteld uit Geleidend netelement [* → 1..*]

Transporteenheid

samenhangende transportmogelijkheid op een verzameling knooppunten, waarvan de benutting niet onafhankelijk kan worden opgesplitst

Overeenkomstig bovenliggend: netfunctie

Tijdlijnen: geldigheid

Eigenschappen

Eigenschap	Omschrijving
aanwezige transportcapaciteit Decimaal getal (MW) [0..1]	Exact overeenkomstig: aanwezige transportcapaciteit
identificatie 🔑 Code [1]	unieke aanduiding waarmee iets binnen een gegeven context ondubbelzinnig herkenbaar is
richting Ontwerprichting [1]	geeft aan of de transporteenheid stroomafwaarts dan wel stroomopwaarts wordt beschouwd
storingsreserveniveau Geheel getal [1]	aantal routedelen dat onbeschikbaar moet kunnen zijn zonder (lange) onderbreking van de transportdienst Waarde 0 staat voor geen reserve (N-0). Waarde 1 staat voor enkelvoudige storingsreserve (N-1). Waarde 2 staat voor tweevoudige storingsreserve (N-2).

Relaties

Transporteenheid is …	Omschrijving
beheerd door Marktpartij (Marktpartijenregister) [* → 1]
samengesteld uit Routedeel [* → 1..*]

Waardelijsten

Netvlak

deel van het energienet waarvoor geldt dat de netgebruikers aangesloten op dit deel van het net eenzelfde tarief in rekening krijgen (zie bce:g=2026-07-09)

Netvlakken hoeven niet altijd overeen te komen met een fysisch spanningsniveau.

Waarde	Omschrijving
EHS	extra hoogspanning
HS	hoogspanning
LS	laagspanning
MS	middenspanning
Trafo HS+TS / MS
Trafo MS/LS
TS	tussenspanning

Ontwerprichting

Waarde	Omschrijving
bidirectioneel	stroomafwaarts en stroomopwaarts (ongericht)
stroomafwaarts	transport vanaf een centrale invoeder naar decentrale afnemers
stroomopwaarts	transport vanaf decentrale invoeders naar een bovenliggend energienet

Standaard toestand

Waarde	Omschrijving
onderbroken
verbonden

Waardesoorten

Waardesoort	Omschrijving	Gebaseerd op	Patroon
Code	symbolische aanduiding met een vastgelegde betekenis
Datum	kalenderdatum zonder tijdsaanduiding
Decimaal getal	exact afgesproken numerieke waarde
Geheel getal	telbare hoeveelheid zonder decimalen
Multivlak	ruimtelijke aanduiding van een samenstel van delen van het aardoppervlak Equivalent aan `GM_MultiSurface` in ISO 19107.
Reëel getal	continue, fysiek meetbare hoeveelheid
Tekst	aanduiding bedoeld voor mensen, zonder vaste structuur of betekenis
Tijdsduur	lengte van een tijdsinterval
Tijdstip	exacte aanduiding van datum en tijd
Waarheidswaarde	aanduiding die één van twee elkaar uitsluitende waarden kan aannemen